Vanaf vrijdagavond 9 oktober was ik aanwezig bij de Afasieconferentie State of the Art 2026 in de bossen van Zeist. Een bijzondere bijeenkomst, waar vakkennis, persoonlijke verhalen en nieuwe inzichten samenkwamen.
Ik had me met kunst en vliegwerk onttrokken van mijn creatieve werkdag op het afasiecentrum en met een bosje bloemen op pad. Mijn collega’s Rob Zeijger en Nina Brul waren er al de hele dag. Mia Verschaeve, onze gepensioneerde teamleider was genomineerd voor de Harry Moeskops bokaal, als erkenning voor haar jarenlange inzet in de afasiewereld en ze heeft bovendien veel betekend voor de ontwikkeling en opzet van de Afasiecentra in Nederland. Met haar bevlogenheid heeft ze bijgedragen aan plekken waar mensen met afasie terechtkunnen voor behandeling, ontmoeting en ondersteuning.
Mia won de bokaal niet, deze ging naar Judith Feiken, maar het was waardevol voor haar weer eens op een congres te zijn, oude collega’s te ontmoeten en te ervaren hoeveel haar inzet voor ons betekent. Want erkenning zit niet alleen in het winnen van een prijs. Soms zit die in het samen terugkijken en elkaar laten voelen wat je voor elkaar betekent.
Helden in de zorg
De conferentie bracht me terug bij mijn eigen twee jaar bij het Afasiecentrum. Een periode waarin ik professioneel veel heb geleerd en ook persoonlijk veranderingen en verlies heb meegemaakt. Het maakte me opnieuw bewust van wat mensen onderweg te dragen krijgen. Personen Met Afasie, hun naasten en de professionals die met hen blijven zoeken naar mogelijkheden, verbinding en betekenis: voor mij zijn het helden.
Een zin die ik tijdens het congres hoorde, raakte me bijzonder: je identiteit ontwikkel je in relatie en communicatie met een ander. Die gedachte bleef bij me. Want daar hebben we allemaal mee te maken. We ontdekken wie we zijn niet alleen door naar binnen te kijken, maar ook doordat anderen naar ons luisteren, ons zien en op ons reageren.
Wat gebeurt er wanneer juist dat communiceren moeilijker wordt?
Woorden die een weg zoeken
Afgelopen jaar ben ik zelf gaan schrijven voor AfasieNet. Dat bleek moeilijker en belangrijker dan ik vooraf had gedacht. Door gedachten en ervaringen op papier te zetten, kon ik er woorden aan geven en er betekenis in ontdekken. Ik werd geïnspireerd door Matthijs, de PMA-er die dus vóór mij aan het bloggen was voor AfasieNet. Matthijs die zich bezighoudt met de mogelijkheden van AI om communicatie te ondersteunen. Zijn openheid en de manier waarop hij en zijn vrouw Ilona hun ervaringen delen, moedigden mij aan om ook te gaan schrijven.
Tijdens het congres zat ik met o.a. Matthijs en Ilona aan de dinertafel. We spraken open over ons werk, onze ervaringen en de toekomst. Het voelde als terugkijken én vooruitkijken.
Wat ik waardeer aan AfasieNet is dat Personen Met Afasie niet alleen onderwerp van onderzoek of ontvanger van zorg zijn. Ze delen zelf hun kennis en ervaringen en dragen bij aan workshops en andere activiteiten. Zo ontmoeten wetenschappelijke kennis en ervaringsdeskundigheid elkaar. Dat maakt de conferentie voor mij tot meer dan een plek waar kennis wordt overgedragen: het is een plek waar mensen van en met elkaar leren.
Leave the thorn, enjoy the rose
Een workshop van Rianne Brinkman over identiteit bij afasie raakte me bijzonder. De titel bleef hangen: Leave the thorn, enjoy the rose — laat de doorn liggen, geniet van de roos. Voorbij de pijn ligt ook schoonheid. Doordat Rianne vanuit haar wetenschappelijk onderzoek ook mooie onderbouwing kan geven van de essentie van het hervinden van identiteit, en dan ook nog eens andere woordkeuzes kon geven, was ik nieuwsgierig geworden. (zie de poster)
Tijdens de workshop maakten we zelf een moodboard en een ik-gedicht. Er lagen allerlei puzzelstukjes door elkaar. Ook nog eens allerlei dozen door elkaar. Je wist niet vooraf of alles bij elkaar zou passen, en je hoefde de puzzel ook niet af te maken.
Ik zag kattenoogjes, een vrouwengezicht en groentinten van de natuur. En ik zag weer licht. Ik herkende mijn verlangen naar katten, mijn verbondenheid met de natuur en mijn behoefte om mezelf te kunnen zijn, ook wanneer het leven rommelig is. Terwijl ik beelden koos en verbanden ontdekte, kwam ik in een creatieve flow. Ik kon iets vormgeven wat ik nog niet helemaal in woorden had uitgedrukt. En toen kwam het gedicht.
Ik aard mij
In het groen
Rijk uit
Naar kleur
En leven
In contact
In lichtheid.
Samen verder kijken
Na de workshop van Rianne nam ik ook deel aan de sessie over interdisciplinaire afasietherapie, waarin ervaringen met een combinatiebehandeling van logopedie en neurologische muziektherapie werden gedeeld. Danien ten Berge (logopedist) en Inke Knudde (muziektherapeut) maakten ook duidelijk hoe verschillende disciplines elkaar kunnen aanvullen en hoe belangrijk het is om ervaringen uit de praktijk met elkaar te verbinden.
Dat raakte aan mijn eigen complementaire werkwijze. Dat ik naast afasietherapeut, mijn creatieve ontwikkelingen vanuit schilderen en tekenen, tekentaal/ Neurografic Art, muziek, stemexpressie en lichaamswerk als Qigong en dans als ondersteunde communicatie mag inzetten.
Soms helpt het om niet bij het praten te beginnen, maar eerst te kijken, te voelen, te tekenen, te bewegen of muziek te maken. Vanuit die andere ingang kan iets zichtbaar worden wat later misschien ook woorden krijgt.
Mijn inspiratie ontstond dus niet uit één workshop, maar uit de optelsom van ontmoetingen, onderzoek, behandelervaringen en persoonlijke inzichten.
In de namiddag kon ik met mijn jongere collega Nina Brul nog even spelen met AI. We genereerden afbeeldingen en vertelden elkaar daar verhalen bij. Samen iets maken en ontdekken wat een beeld bij de ander oproept, is óók een speelse manier van communiceren. Je hoeft niet altijd met een vraag en een antwoord te beginnen; soms ontstaat het contact juist vanuit nieuwsgierigheid en verbeelding.
Ik ging naar huis met waardering voor Mia, fijne gesprekken met Matthijs en Ilona en andere aanwezigen en ideeën die ik verder wil ontwikkelen in mijn eigen werk.
Misschien hoeven we niet alle puzzelstukjes voor een ander op hun plek te leggen. Misschien begint goede zorg juist met ruimte maken: luisteren, kijken, samen proberen en ontdekken wat iemand zelf wil laten zien.
Terugkijken en weer vooruit. Met aandacht voor de doorns, maar ook voor de rozen.
Meer lezen: Rianne Brinkman, Bouwen aan identiteit – AfasieNet. De handreiking verbindt theoretische inzichten over identiteit bij afasie met praktische, creatieve werkvormen voor professionals.
Brinkman doet onderzoek naar identiteitsvorming bij Personen Met Afasie. Haar werk sluit aan bij een belangrijke vraag uit de afasiezorg: hoe kun je iemand ondersteunen bij het opnieuw vormgeven aan de eigen identiteit, wanneer communiceren en jezelf uitdrukken moeilijker zijn geworden? Haar praktische handreiking Bouwen aan identiteit verbindt theoretische inzichten met creatieve werkvormen, zoals beeld en dichtkunst. Die kunnen helpen om ervaringen en kanten van jezelf te verkennen waarvoor niet altijd meteen woorden beschikbaar zijn.
Op haar website www.verhaalkracht.com biedt zij haar cursusmogelijkheden “Mijn verhaal telt” aan.
Mathanja Sibon
Laat ik een held blijven, en zachtmoedig voortbewegen in lichte nieuwsgierigheid.
Afgelopen week heb ik 2 rebelse katertjes van 6 jaar geadopteerd en ik heb de foto’s al aan onze cliënten laten zien. De speelsheid die kan ontstaan als er veiligheid en verbinding is. Dat wens ik de cliënten en alle mensen toe die zich inzetten voor Leven met Afasie.
