Moed
Na 36 jaar werken als logopedist zullen veel collega’s niet direct aan mij denken als het gaat over digitale vaardigheden. Toch heb ik de afgelopen tijd iets geleerd: moed betekent niet dat je ergens goed in bent. Moed betekent dat je bereid bent iets nieuws aan te gaan wanneer je denkt dat het iemand kan helpen.
Jan
Via vak gerelateerde berichten zag ik meerdere keren informatie voorbijkomen over Bobbai, https://lifechaingers.com/nl/ een AI-ondersteund communicatiemiddel voor mensen met afasie en niet-aangeboren hersenletsel. Iedere keer dacht ik hetzelfde: dit zou wel eens iets kunnen zijn voor Jan, een cliënt die ik begeleid.
Jan reageerde niet direct enthousiast. Dat paste ook bij hem. Hij is kritisch, zorgvuldig en wil eerst begrijpen waar hij aan begint. Bovendien hecht hij veel waarde aan privacy en een veilige omgang met persoonlijke informatie. Zijn terughoudendheid ging daarom niet alleen over technologie, maar ook over vertrouwen.
Kennismaking
Toch bleef ik mogelijkheden zien. Misschien vanuit intuïtie, misschien vanuit klinische ervaring. Ik vermoedde dat niet zozeer het hulpmiddel zelf, maar de mensen en de wetenschappelijke setting erachter, hem zouden aanspreken. Jan was immers jarenlang ingenieur geweest.
Toen Bobbai opnieuw voorbijkwam, besloot ik het nog een keer ter sprake te brengen. Dit keer zette hij samen met zijn vrouw de stap. Ze maakten een afspraak en reisden naar de Universiteit Utrecht om kennis te maken met het team achter Bobbai.
Daar gebeurde iets bijzonders. Ik sloot vanuit de Zellingen aan via Teams, terwijl Jan en zijn vrouw in gesprek gingen met onderzoekers en ontwikkelaars. Tijdens die gesprekken over communicatie, technologie en de mogelijkheden van het hulpmiddel zag ik een kant van Jan die ik nog niet eerder zo duidelijk had gezien. Niet de cliënt met afasie, maar de nieuwsgierige professional die wilde begrijpen hoe iets werkte, vragen stelde en actief meedacht.
Ingenieur
Later zei zijn vrouw iets wat me diep raakte:
“Mathanja, ik zag weer de ingenieur in hem. De man die ik altijd gekend heb.”
Dat moment bleef hangen. Het liet zien hoe belangrijk het is om niet alleen naar beperkingen te kijken, maar ook naar iemands identiteit. Soms ontstaat vooruitgang niet doordat we harder oefenen, maar doordat iemand opnieuw wordt aangesproken op wie hij altijd is geweest.
Omdat de pilotfase van Bobbai inmiddels voorbij was, besloot Jan uiteindelijk zelf te investeren in het hulpmiddel. Daarmee werd het niet alleen een voorziening, maar ook zijn eigen project. Zijn motivatie groeide zichtbaar.
Studiedag
Afgelopen week mocht ik deelnemen aan een Bobbai studiedag voor zorgprofessionals op de Universiteit Utrecht. Voor mij voelde dat bijna net zo bijzonder. Het was lang geleden dat ik weer rondliep in een universitaire omgeving. Ik kwam terecht op een plek waar jonge onderzoekers, zorgprofessionals en gebruikers samenwerkten aan één doel: mensen helpen weer beter met elkaar in gesprek te komen. De sfeer was open, creatief en stimulerend. Er werd niet alleen kennis gedeeld, maar ook uitgedaagd om mee te denken, vragen te stellen en nieuwe mogelijkheden te verkennen.
Wat Bobbai bijzonder maakt, is dat het niet alleen reageert op wat iemand zelf kan invoeren. De app luistert mee, denkt mee en doet suggesties die passen bij het gesprek. Daardoor ontstaat ondersteuning op het moment dat iemand woorden zoekt of vastloopt. Daarnaast kunnen persoonlijke woordenlijsten worden opgebouwd en kan een communicatieprofiel worden gemaakt dat aansluit bij iemands leven, interesses en manier van communiceren.
Weer in gesprek met elkaar
Uiteindelijk gaat dit verhaal voor mij niet over technologie. Het gaat over mensen. Over het herkennen van elkaars talenten, mogelijkheden en eigenheid, ook wanneer ziekte of hersenletsel veel heeft veranderd. Over onderzoekers die hun kennis inzetten om communicatie toegankelijker te maken. Over een partner die weer iets terugziet van de man die zij altijd heeft gekend. En over mijzelf als logopedist. Dat ik ontdekte dat nieuwsgierigheid soms belangrijker is dan digitale vaardigheid.
Misschien is dat wel de echte kracht van communicatie: dat we elkaar blijven zien als mens, met onze verschillen, onze ervaringen en onze eigen-wijsheid.
Moed en mensenkennis blijken daarbij een krachtige combinatie.
Moed om nieuwe wegen te verkennen.
Mensenkennis om te blijven kijken naar wie iemand werkelijk is.
En soms leidt dat ertoe dat iemand niet alleen beter kan communiceren, maar ook weer een stukje van zichzelf terugvindt.
Mathanja Sibon
Wat mooi Mathanja, zo’n inkijkje in jouw begeleiding van iemand met afasie. Geweldig hoe je jouw cliënt zo hebt geholpen in zijn communicatieve mogelijkheden, maar vooral in erkenning van wie hij was en is!